alergia

Substancje chemiczne to substancje uzyskiwane w procesie chemicznym lub w nim wykorzystywane. Niektóre substancje chemiczne pochodzenia roślinnego, chociaż są naturalne mogą być bardzo niebezpieczne dla alergików, z kolei syntetyczne substancje chemiczne mogą nie stanowić żadnego niebezpieczeństwa np. chlorek sodu (sól kuchenna), wodorowęglan sodu (soda oczyszczona), boraks i soda do prania.

Substancje chemiczne, które wywołują reakcje nadmiernej wrażliwości tworzą trzy główne grupy:

1. bardzo toksyczne substancje chemiczne np. chlor, amoniak, benzen
   
2. substancje chemiczne o złożonej budowie (są najczęstszą przyczyną nadmiernej wrażliwości) np. węglowodory takie jak rozpuszczalniki organiczne, aromaty.
   
3. substancje chemiczne wydzielające szkodliwe opary
   

Niebezpieczne, naturalne substancje chemiczne to:

1. olejki roślinne
   
2. aromaty np. mentol, olejek lawendowy, olejek ze skórki pomarańczowej i cytrynowej
   
3. żywice tj. naturalna terpentyna, kalafonia
   
4. terpeny np. sok z traw, inne produkty pochodzenia roślinnego np. lateks, kwas octowy (ocet), balsam peruwiański (środek smakowy, zapachowy, leczniczy)
   
5. maruna i derris stosowane w ogrodnictwie ekologicznym

W materiałach budowlanych i elementach dekoratorskich stosowanych w naszych domach
i mieszkaniach główną przyczyną reakcji nadwrażliwości są zawarte w nich substancje chemiczne.

Reakcje alergiczne mogą objawiać się:

• dusznościami, trudnościami z oddychaniem, "drapaniem w gardle", chrypką, kaszlem, nadmierną suchością dróg oddechowych, wodnistym katarem,
  
• nagłymi wysypkami na skórze, napadami swędzenia skóry, zaczerwienieniem jej przy kontakcie z tapicerką mebli,
  
• bólami głowy,
  
• nudnościami,
  
• kłopotami z trawieniem,
  
• dolegliwościami psychicznymi (nadpobudliwość, apatia, zmęczenie, bezsenność, trudności z koncentracją, niepokój).

Niektóre materiały stosowane w budownictwie nie powodują reakcji alergicznych, jednak przy kontakcie ze skórą lub drogami oddechowymi mogą być przyczyną objawów chorobowych, gdyż działają na nie wyjątkowo drażniąco.

Substancje drażniące to:

• pył z papieru ściernego, pył z wełny stalowej, włókno szklane, pył z tynku, gruzu, pył powstały przy cyklinowaniu podłogi, trociny i wióry,
  
• materiały toksyczne zawierające rozpuszczalnik i emitujące opary (farby, lakiery, emulsje również pasty i płyny do czyszczenia i pastowania podłóg)
  
• tapety - zwłaszcza winylowe, zmywalne emitujące silny zapach są również szczególnie niebezpieczne dla osób nadwrażliwych na pleśnie. W mieszkaniach niskich, małych i ciasnych o zlej wentylacji pomieszczeń często dochodzi do nadmiernego zawilgocenia a ono jest przyczyną tworzenia się pleśni i rozwoju zarodników grzybów pleśniowych pod tapetą. Świetną pożywką dla pleśni jest celulozowy klej do tapet.
  

Substancje chemiczne uczulają najczęściej w trakcie stosowania, a więc malowania, tapetowania, remontowania oraz w krótkim czasie po remoncie. Po solidnym wywietrzeniu przestają działać drażniąco. Są jednak alergicy, którzy mogą reagować na zawiązki chemiczne zawarte w materiałach budowlanych i dekoratorskich przy każdym kontakcie z nimi. Najbardziej niebezpieczne są materiały, które emitują opary przez dłuższy czas mimo wielokrotnego wietrzenia w ich przypadku nawet niewielka ilość szkodliwej substancji może wywołać silne reakcje alergiczne natychmiast lub w kilka godzin czy dni po kontakcie.

Należy szczególnie uważać na:

• rozpuszczalniki organiczne zawarte w: farbach z połyskiem, bejcy, lakierach, płynach do usuwania powłok malarskich, środkach impregnujących drewno, środkach zabezpieczających przed wilgocią,
  
• formaldehyd zawarty w: płynach wiórowych (meble), papierze (tapety), melaminie, materiale izolacyjnym do muru szczelinowego,
  
• węglowodory chlorowane (środki grzybobójcze, pestycydy),
  
• plastyfikatory,
  
• winyl,
  
• środki likwidujące mursz,
  
• substancje zawierające smołę węglową (asfalt, kreozyt) - są bardzo niebezpieczne tak długo jak stoi budynek,
  
• sole chromu zawarte w cemencie.
  

Materiały bezpieczne to:

• szkło,
  
• kafelki ceramiczne,
  
• marmur, kamień,
  
• żwir, piasek,
  
• cegła, tynk i okładzina tynkowa,
  
• metale,
  
• drewno i korek.

Uwaga: ostrożnie z cementem. Cement otrzymuje się poprzez wypalanie kamienia wapiennego i gliny w bardzo wysokiej temperaturze. Następnie mieli się go z gipsem. Najbardziej popularnym jest cement portlandzki. Jego zmieszanie z piaskiem daje zaprawę murarską a z piaskiem i żwirem beton.
Cement, zaprawa murarska i beton nie są przyczyną reakcji alergicznych jednak bezpośredni kontakt z tymi substancjami (np. poprzez dotyk) może być powodem oparzeń. Rury, ramy okienne, powłoki na kafelki z polistyrenu nie powodują reakcji alergicznych jeśli nie są nowe lub podgrzewane.
Niektórzy uważają, ze naturalne substancje roślinne stosowane do produkcji materiałów budowlanych i dekoratorskich są całkowicie bezpieczne dla zdrowia. Niestety nie zawsze jest to prawda, ludzie zdrowi a także większość alergików mogą po ich zastosowaniu zauważyć pojawienie się reakcji chorobowych lub ich wyraźne nasilenie. Powodem objawów są zawarte w nich naturalne rozpuszczalniki organiczne.
Szczególną uwagę należy zwrócić na: naturalną terpentynę, kalafonię, ocet, oleje roślinne, olej lniany. Terpentyna i kalafonia należą do substancji często wywołujących reakcje krzyżowe.
Terpentyna - to naturalna żywica otrzymywana z sosny. Stosowana jest w produkcji m.in.: lakierów, rozcieńczalników do farb, środków do nadawania połysku.
Kalafonia - stosowana do produkcji m.in.: taśmy podgumowanej, powlekania papieru, cementu.

Szczególną uwagę alergicy muszą zwrócić na farby. Ich podstawowymi składnikami są żywice, rozpuszczalniki, suszki przyspieszające ich wysychanie oraz barwniki. Dodatkowo do farb w zależności od ich przeznaczenia dodawane są różne substancje chemiczne np. farby do drewna wzbogacane są o środki grzybobójcze, farby do ścian i sufitów mają dodatki w postaci włókien lub ziarna. Najniebezpieczniejsze dla alergików są farby zawierające rozpuszczalniki lub oleje, ponieważ emitują one toksyczne opary nie tylko w trakcie malowania, ale również w długim czasie po nim. Alergicy powinni stosować tylko farby wodne (ale również ostrożnie). Jednak należy podkreślić, że wzmożona wrażliwość na substancje chemiczne zawarte w farbach jest sprawą indywidualną. Są alergicy, którzy dobrze tolerują farby zawierające naturalne rozpuszczalniki, są tacy którym one szkodzą natomiast całkiem dobrze czują się w pomieszczeniach malowanych farbami zawierającymi rozpuszczalniki syntetyczne. Zatem wszystko najpierw trzeba sprawdzić, przetestować i chociaż wymaga to poświęcenia większego okresu czasu to jednak warto.

Farby z połyskiem
Stosowane są do malowania wnętrz budynków mieszkalnych. W trakcie malowania emitują opary żywic akrylowych, ale po wyschnięciu są bardzo dobrze tolerowane.
Farby emulsyjne - wszystkie farby emulsyjne są rozcieńczane wodą, mogą jednak sprawiać wiele problemów, zwłaszcza alergikom. Matowe farby jak wynika z codziennych doświadczeń alergików są lepiej tolerowane. Bardzo niebezpieczne są farby emulsyjne, które nie ściekają łatwo je nałożyć na powierzchnię ściany są gęste, a więc można położyć tylko jedną warstwę, aby ściana wyglądała na pomalowaną. Te farby z reguły posiadają w swoim składzie winyl, poliuretan lub rozpuszczalniki. Jeśli już musimy malować farbami emulsyjnymi najlepiej wybrać zwykłe farby, rozcieńczane wodą np. matową winylową farbę emulsyjną. Pamiętać jednak należy, ze nie powinny one być stosowane w pomieszczeniach gdzie może skraplać się para, a więc w kuchniach czy łazienkach bez okna. Najbardziej właściwymi dla tych pomieszczeń są kafelki lub farba satynowa.

Farby do murów
Każda farba przeznaczona do malowania zewnętrznych powierzchni budynków mieszkalnych zawsze zawiera środki grzybobójcze. Najmniej szkodliwe są farby wodorozcieńczlane akrylowe, farby o bardzo małej zawartości tych środków lub takie, w których spoiwem jest cement.

Farby do metalu
Powierzchnie metalu maluje się po uprzednim zagruntowaniu. Można kupić farby gruntowe do powierzchni z żeliwa i innych metali, w których spoiwem jest olej lniany, na który należy uważać. Farby, których spoiwem jest woda raczej nie nadają się do żeliwa, gdyż w przypadku gdy powierzchnia nie została dokładnie oczyszczona z rdzy będą powodowały dalsze rdzewienie powierzchni.

Farby naturalne
Charakteryzuje je to, że podstawowymi ich składnikami są surowce naturalne takie jak rozpuszczalniki naturalne, oleje, żywice i inne substancje. Te farby dla większości ludzi są nieszkodliwe jednak ostrożne w kontakcie z nimi powinny być osoby uczulone na roślinne terpeny, oleje lub żywice.

Bejca
Większość farb tego rodzaju zawiera niebezpieczne rozpuszczalniki m.in. ciężką benzynę. Można zachowując ostrożność stosować wodorozcieńczlane lakiery akrylowe, które występują w postaci przeźroczystej lub kolorowej (pigmenty organiczne). Często stosowane też są z dobrym efektem i bezpieczne dla zdrowia wodne roztwory zawierające naturalne barwniki roślinne.

Fornir
Fornir sam w sobie nie jest niebezpieczny, staje się taki dopiero w momencie, gdy okleja się nim grubszą płytę często wiórową. Melamina i warstwy tworzywa sztucznego służące do oklejania są źródłem silnych oparów, zwłaszcza gdy są nowe, chociaż wiele osób nie toleruje ich nawet po długim wywietrzeniu. Specyficzny zapach płyty wiórowej jest powodem kaszlu, chrypki, uporczywych bólów głowy a nawet wymiotów.

Kit
Produkuje się go z oleju lnianego i kredy z żywic akrylowych. Najbezpieczniejszy jest ten pierwszy. Opary oleju lnianego szybko się ulatniają nie powodując przewlekłych nadwrażliwości.

Kleje
Wydzielają trwałe opary najlepiej unikać ich stosowania. W swoim składzie mają rozpuszczalniki organiczne tj. toluen i węglowodory, wiele z nich zawiera także środki grzybobójcze, środki hamujące rozwój pleśni a te z reguły zawsze wywołują reakcje alergiczne.
Kleje z żywic epoksydowych mimo, to że bardzo niemile pachną są na ogół dobrze tolerowane ich opary szybko się ulatniają.

Lakiery
Niestety większość lakierów do podłóg, drzwi, drewna i mebli zawiera szkodliwe rozpuszczalniki. Alergicy powinni ich unikać. Co prawda po dłuższym czasie wietrzenia ich opary nie są wyczuwalne, ale jednak szkodliwe. Szczególnie niebezpieczne są lakiery poliuretanowe, wydzielają one również izocyjaniany, które są najczęstszą przyczyną dolegliwości nie tylko u alergików, ale również u ludzi zdrowych.
Lakiery akrylowe rozpuszczane w wodzie - pozbawione są rozpuszczalników, szybko schną
a ich opary szybko się ulatniają, pomalowane nimi powierzchnie można zmywać wodą.