Badanie to nazywane jest również: TESTY PROWOKACYJNE
Teoretyczne i techniczne podstawy badania
Testy ekspozycyjne polegają na celowym wywołaniu domniemanym alergenem objawów
chorobowych ze strony danego narządu. Może być to nakroplenie roztworu wyciągu
alergenu na śluzówkę nosa, podanie go poprzez inhalację do oskrzeli lub
w trakcie gastroskopii do żołądka.
Bardzo ważnym rodzajem tych testów są testy ekspozycyjne w warunkach naturalnych
(np. w miejscu pracy lub po spożyciu posiłków), kiedy organizm kontaktuje
się z typowymi dawkami alergenu i nasilenie objawów jest również typowe
dla przebiegu danego schorzenia (astma zawodowa, alergia pokarmowa).
Najczęściej stosowane formy prowokacji z wybranym
alergenem to:
prowokacja donosowa,
prowokacja dooskrzelowa,
prowokacja pokarmowa po diecie eliminacyjnej.
Czemu służy badanie?
Testy ekspozycyjne potwierdzają, że określone alergeny są odpowiedzialne
za obserwowane u chorego objawy chorobowe. Aby uzyskać na to dowód, należy
odtworzyć charakterystyczną reakcję chorobową za pomocą odpowiedniej prowokacji.
Wskazania do wykonania badania
Potwierdzenie wywiadu alergologicznego, testów skórnych i badań serologicznych.
Ustalenie wskazań do odczulania.
Monitorowanie odczulania.
Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza alergologa
Badania poprzedzające
Zakres badań jest ustalany indywidualnie z lekarzem wykonującym testy ekspozycji.
Sposób przygotowania do badania
Patrz: "sposób przygotowania do badania" w "testy skórne
z alergenami".
Opis badania
Prowokacja donosowa
Prowokację donosową wykonuje się za pomocą zawiesiny wybranego alergenu
o odpowiednim stężeniu, podanego na małżowinę nosową dolną przewodu nosowego,
przestrzegając zasady przechylenia głowy badanego do przodu i oddychania
przez usta w celu uniknięcia zaaspirowania wyciągu alergenu do dolnych dróg
oddechowych. Wielkość reakcji błony śluzowej nosa ocenia się na podstawie
zmniejszenia przepływu powietrza przez nos, mierzonego za pomocą rynomanometru.
Jest to urządzenie, które w sposób automatyczny odzwierciedla drożność nosa
i ocenia narastające opory przepływu powietrza w nosie. W diagnostyce prowokacje,
donosowe wykonuje się z alergenami sezonowymi poza sezonem pylenia, a z
alergenami całorocznymi u chorych bez nasilonych objawów chorobowych. Ocenę
reakcji błony śluzowej nosa na podany alergen można również prowadzić na
podstawie badania laryngologicznego i na podstawie relacji chorego.
Przy zachowaniu ścisłych zasad procedury badania jest to metoda bezpieczna
w porównaniu z pozostałymi metodami prowokacyjnymi i niezmiernie cenna przy
ocenie postępów terapeutycznych.
Prowokacja dooskrzelowa
Prowokacja dooskrzelowa polega na wdychaniu określonych stężeń wybranego
antygenu w postaci aerozolu i obserwowaniu reakcji ze strony drzewa oskrzelowego
za pomocą badania spirometrycznego (ryc. 13-1). Jest to metoda wymagająca
dłuższej obserwacji chorego i powinna być wykonywana tylko w warunkach szpitalnych.
Prowokacja pokarmowa
Prowokacja pokarmowa jest stosowana w alergii pokarmowej. Polega na odstawieniu
pokarmów podejrzanych o wywołanie objawów chorobowych (dieta eliminacyjna),
a następnie ich podaniu (prowokowanie) i obserwacji reakcji pacjenta.
Wyniki badań są przekazywane w formie opisu.
Czas
Czas badań jest każdorazowo ustalany indywidualnie z lekarzem alergologiem
Informacje, które należy zgłosić wykonującemu badanie
przed badaniem:
Zaostrzenie objawów choroby alergicznej.
Ostre choroby infekcyjne.
Choroby przewlekłe (np. leczenie nadciśnienia tętniczego).
W czasie badania
Wszelkie nagłe dolegliwości: uczucie osłabienia, kaszel, chrypka, duszność,
zaburzenia połykania, zaburzenia widzenia, świąd skóry, objawy ze strony
nosa (zatykanie, wydzielina, świąd i kichanie), objawy ze strony przewodu
pokarmowego (wzdęcia, ból brzucha, biegunka).
Jak należy zachowywać się po badaniu?
W dniu po badaniu należy unikać możliwości kontaktu z alergenami i większych
wysiłków fizycznych.
Możliwe powikłania po badaniu
Ze względu na możliwość wystąpienia reakcji ogólnej, ze wstrząsem anafilaktycznym
włącznie (szczególnie po teście śródskórnym), chory po wykonaniu testów
powinien pozostawać pod obserwacją lekarza, przez co najmniej 2 godziny.
Mogą wystąpić również nadmierne reakcje miejscowe, takie jak: obrzęk, zaczerwienienie,
oraz ogólne, takie jak: uczucie rozbicia i podwyższona ciepłota ciała. Powyższe
objawy należy zgłosić lekarzowi.
Badanie może być powtarzane wielokrotnie.
|
