W praktyce najczęściej stosowane są:
- Test punktowy (prick test),
- Test śródskórny,
- Test naskórkowy (płatkowy),
Teoretyczne i techniczne podstawy badania
Badanie polega na celowym spowodowaniu kontaktu alergenu podejrzanego o
wywoływanie objawów chorobowych ze skórą, a następnie na interpretacji zmian
skórnych (bąbla, rumienia, nacieku).
Czemu służy badanie?
Celem badania jest sprawdzenie, czy organizm zareaguje wytworzeniem stanu
zapalnego w miejscu wniknięcia alergenu w powierzchowne warstwy skóry.
Wskazania do wykonania badania
Potwierdzenie wywiadu alergologicznego - czy domniemany alergen odpowiedzialny
za objawy chorobowe wywołuje reakcje skóry o typie zapalenia alergicznego.
Ustalenie właściwego alergenu przewidzianego do ewentualnego leczenia odczulającego,
gdy niemożliwe jest jego wyeliminowanie tego alergenu z otoczenia chorego.
Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza alergologa
Badania poprzedzające
Badanie ogólne krwi, moczu i RTG klatki piersiowej.
Sposób przygotowania do badania
Nie wykonuje się badania w wypadku zaostrzeń choroby alergicznej, ostrej
choroby infekcyjnej i przewlekłych chorób układowych (np.: chorób nowotworowych,
kolagenozy).Przed wykonaniem testów chory powinien przerwać, na co najmniej
48 godzin pobieranie leków przeciwhistaminowych (tavegyl-clemastin, diphergan,
hydroxizyna, phenazolina), zyrtec, clarityna, fenistil, retard preparatów
wapnia i kortykosterydów. W wypadku zażywania leków przeciwhistaminowych
o przedłużonym działaniu (hismanal, zaditen), intal i tilade, chory powinien
zaprzestać ich pobierania, co najmniej 20 dni wcześniej. Testów nie wykonuje
się w czasie działania leków sterydowych (kortykosterydów) o przedłużonym
działaniu (Diprophos, Depo-Medrol, Kenalog, Polcortolon). W dniu badania
należy unikać większych wysiłków fizycznych.
Opis badania
Testy skórne zakłada się na wewnętrznej powierzchni przedramienia lub na
plecach pacjenta, w miejscach, w których skóra nie jest zmieniona zapalnie.
Test punktowy
 Test punktowy jest
prosty w wykonaniu, bezpieczny, bardzo swoisty, lecz stosunkowo mało czuły.
Badający wykonuje go w odstępach, co 3 cm, łącznie z wykonaniem testów kontrolnych
(histamina 1/1000 i rozpuszczalnik), rozpoczynając od nakładania kropel
alergenu na skórę. Nożyk do testów punktowych (lub igłę) badający trzyma
prawie równolegle do skóry badanego i delikatnie popycha nożyk przez kroplę
alergenu tak, aby ostrze weszło w powierzchowną warstwę skóry, nie powodując
krwawienia. Następnie unosi lekko koniec ostrza i wycofuje je. Do każdej
kropli używa się nowego nożyka lub igły. Na każdym przedramieniu u dorosłego
można wykonać od 10 do 12 testów. Dodatnie reakcje w postaci bąbla otoczonego
rumieniem występują po upływie 15 do 20 minut, ocenia się je na podstawie
wielkości bąbla i rumienia (rysunek). Inną metodą oceny testu jest porównanie
średnicy bąbla po alergenie do bąbla po histaminie. Technika testu punktowego
została ostatnio uproszczona. Na ostrze nożyka do jednorazowego użytku naniesiono
alergen, omija się tym samym nakładanie kropli alergenu na skórę. Specjalna
budowa nożyka standaryzuje głębokość nakłucia.
Test śródskórny
 Test śródskórny
jest bardziej pracochłonny i czulszy, lecz mniej swoisty niż test punktowy.
Przy teście śródskórnym roztwory alergenów są nabierane do strzykawek z
drobną podziałką o pojemności 1 ml. Badający wprowadza igłę prawie równolegle
do skóry badanego i śródskórnie wstrzykuje 0,03 - 0,05 ml roztworu alergenu,
wytwarzając pęcherzyk o średnicy 3 - 4 mm (rysunek). Wyniki testu odczytuje
się po 15 do 20 minut (reakcja natychmiastowa) oraz po upływie 6 - 8 i 24
- 48 godzin (reakcja późna). Obserwuje się wielkość bąbla, rumienia lub
nacieku. Uważa się, że dodatni test punktowy potwierdza uczulenie, natomiast
ujemny test śródskórny pozwala je wykluczyć.
Test naskórkowy
Test naskórkowy ma zastosowanie szczególnie w diagnostyce alergii zawodowej.
Służy on przede wszystkim do oceny reakcji alergicznej typu IV (według Gella
Coombsa). W teście naskórkowym badający nanosi alergeny na specjalne plastry
i przykleja je badanemu na plecach lub na ramionach na okres 24 godzin.
Zachodzące reakcje alergiczne uzewnętrzniają się w postaci zaczerwienienia,
pęcherzyków i guzków. Odczytu dokonuje się po 24, 48, 96 godzinach. Reakcje
ocenia się w skali od + do ++++.
Wyniki testów skórnych przekazywane są w formie opisu.
Czas
Test punktowy i test śródskórny trwa 2 godziny, założenie testu naskórkowego
trwa kilkanaście minut. Testy naskórkowe wymagają kolejnych kilkunastominutowych
wizyt w czasie ustalonym przez wykonującego badanie lekarza
Informacje, które należy zgłosić wykonującemu badanie przed badaniem:
Zaostrzenie objawów choroby alergicznej.
Ostre choroby infekcyjne.
Choroby przewlekłe (np. leczenie nadciśnienia tętniczego).
W czasie badania
Wszelkie nagłe dolegliwości (uczucie osłabienia, kaszel, chrypka, duszność,
zaburzenia połykania, zaburzenia widzenia, świąd skóry, bolesność w miejscu
podania alergenu).
Jak należy zachowywać się po badaniu?
W dniu badania należy unikać ekspozycji na alergeny i większych wysiłków
fizycznych.
Możliwe powikłania po badaniu
Ze względu na możliwość wystąpienia reakcji ogólnej, ze wstrząsem anafilaktycznym
włącznie (szczególnie po teście śródskórnym), chory po wykonaniu testów
powinien pozostawać pod obserwacją lekarza, przez co najmniej 2 godziny.
Mogą wystąpić również nadmierne reakcje miejscowe, takie jak: obrzęk, zaczerwienienie,
oraz ogólne, takie jak: uczucie rozbicia i podwyższona ciepłota ciała. Powyższe
objawy należy zgłosić lekarzowi.
Badanie może być powtarzane wielokrotnie i wykonywane
jest na ogół u młodych pacjentów. Badania nie wykonuje się u kobiet
ciężarnych.
|
